Waarom noemt AI mijn concurrent wel en mij niet?

Dat verschil kun je niet uit één antwoord verklaren. Een merkvermelding en een zichtbare bronverwijzing zijn twee verschillende waarnemingen. We kunnen tellen hoe vaak ze voorkomen in een afgebakende meting. Die telling bewijst niet waarom een merk wel of niet verschijnt, welke pagina’s achter de schermen zijn opgehaald of welk marketingwerk eerst nodig is.

Welke twee dingen kunnen we waarnemen?

Een vermelding betekent dat de naam van een bedrijf in het antwoord staat. Een citatie betekent hier dat de zichtbare bronverwijzing naar het domein van dat bedrijf leidt. Die twee uitkomsten kunnen verschillen. We leiden daar geen vaste, onafhankelijke beslisstappen van een AI-engine uit af.

Een ontbrekende citatie bewijst niet dat een pagina niet is opgehaald. De zichtbare bronnenlijst is geen volledig technisch log van retrieval. Voor een verklaring zijn aanvullende controles nodig, zoals de gestelde vraag, antwoordinhoud, zichtbare bronnen en technische toegankelijkheid.

Hoe ziet dat gat er in een echte meting uit?

Een voorbeeld uit onze eigen metingen, geanonimiseerd. Een Nederlands softwarebedrijf, 42 antwoorden over zeven koopvragen in zijn eigen vakgebied, in antwoorden van Perplexity en Claude.[1] We telden welke domeinen zichtbaar als bron werden geciteerd:

Wie werd als bron geciteerd	Keer
De grootste concurrent	26
Het bedrijf zelf	19

De concurrent werd vaker gebruikt als bron voor antwoorden over de categorie van het bedrijf zelf. Het bedrijf wist dat niet, want er bestond geen rapportage over. Dat is het venijnige aan dit kanaal: je ziet niet wat je mist. En het is geen oordeel over je werk; het is een waargenomen verschil dat richting geeft aan verder onderzoek en mogelijke verbeteringen.

Het andere patroon komt net zo goed voor: een engine noemt een bedrijf in een groot deel van de antwoorden, maar citeert zelden een pagina van het bedrijf zelf. De bronvermeldingen onder die antwoorden wijzen dan naar vergelijkingssites, vakmedia en soms naar de concurrent; de engine vertelt over het bedrijf met de woorden van anderen. Dat kan aanleiding zijn om de toegankelijkheid en inhoud van de eigen site te onderzoeken. De telling alleen bewijst nog niet waardoor het verschil ontstaat. Controleer bijvoorbeeld of de eigen productpagina's bruikbare antwoorden bevatten en toegankelijk zijn voor zoekcrawlers. Relevante vermeldingen elders kunnen daarnaast van waarde blijven.

Eén les over het meten zelf, want die hebben we duur geleerd. Een engine geeft zijn bronnen niet altijd als direct adres. Gemini bijvoorbeeld levert bronvermeldingen als doorstuuradres van Google, waarin het einddomein niet te lezen is. Wie zo'n adres niet tot het eind volgt, telt die bron voor niemand mee en meet dus systematisch te weinig citaties. Een eerdere versie van dit artikel gebruikte een Gemini-cijfer dat door precies die fout te laag was; het is verwijderd. Sinds september 2026 telt bij ons een citatie pas als de bron tot het einddomein is gevolgd.[2]

Wat betekent de combinatie van de twee cijfers?

De combinatie geeft een beschrijving van de onderzochte antwoorden, geen causale diagnose. ‘Vaak’ en ‘zelden’ zijn hier relatieve aanduidingen binnen hetzelfde vragenpanel, geen universele grenswaarden.

Genoemd	Geciteerd	Wat je kunt onderzoeken
Vaak	Vaak	Bij welke vragen en bronnen verschijnt het bedrijf? Controleer of het antwoord het aanbod juist weergeeft.
Vaak	Zelden	Welke zichtbare bronnen worden wel aangehaald? Controleer ook de relevantie en toegankelijkheid van eigen pagina’s. De telling toont geen retrievalfout aan.
Zelden	Zelden	Past het vragenpanel bij het aanbod? Onderzoek inhoud, technische toegang en relevante externe bronnen zonder vooraf één oorzaak of werkvolgorde vast te leggen.
Zelden	Vaak	Lees de passages en context waarin de eigen site wordt geciteerd. Een weinig genoemde merknaam bewijst niet dat de afzender onduidelijk is.

Je kunt per markt vastleggen welke domeinen in de zichtbare bronverwijzingen voorkomen. Dat zijn mogelijke aanknopingspunten voor nader onderzoek, geen bewijs van de oorzaak van merkvermeldingen. Hoe geconcentreerd die lijst is, verschilt per engine: bij ChatGPT komt in onze metingen het grootste deel van de bronvermeldingen van een klein aantal domeinen, bij Gemini en Perplexity is de lijst veel breder verspreid en dekken de vijftien vaakst aangehaalde domeinen ruwweg een derde.[2] Op die lijst staan ook je concurrenten zelf; controleer dus eerst of een domein geen concurrent is voordat je er een vermelding vraagt.

Verschilt dit per engine?

Ja, en dat is precies waarom je per engine meet. ChatGPT, Perplexity, Gemini en de AI-antwoorden van Google halen elk met eigen programma's pagina's op en kiezen elk hun eigen bronnen.[3][4][5] In onze metingen komt het geregeld voor dat hetzelfde merk op dezelfde vragen door de ene engine wel als bron wordt opgehaald en door de andere niet.[2] Hetzelfde merk, dezelfde vragen, een andere zichtbare uitkomst. Eén cijfer "AI-zichtbaarheid" zonder uitsplitsing per engine verbergt dus de verschillen die voor vervolgonderzoek relevant kunnen zijn.

Waarom bewijst één gesprek met ChatGPT niets?

Omdat dezelfde vraag bij herhaling een ander antwoord oplevert.[2] Als jij vanmiddag je concurrent in het antwoord ziet staan en jezelf niet, kan dat morgen andersom zijn. Daarom middelen we: elke vraag meerdere keren, over meerdere engines, en dan een percentage over de hele ronde. Pas dan is "zo vaak genoemd, zo vaak geciteerd" een uitspraak en geen toevalstreffer. Hoe die telling precies werkt staat in onze methodologie.

Wat doe je nu eerst?

Controleer eerst of de meting aansluit op je aanbod en of de uitkomsten bij herhaling vergelijkbaar zijn. Onderzoek daarna concrete knelpunten: kan de relevante crawler de pagina bereiken, geeft de pagina bruikbare informatie en klopt wat externe bronnen over je bedrijf zeggen? Kies werk op basis van aangetoonde problemen, commerciële relevantie en uitvoerbaarheid. De verhouding tussen noemen en citeren bepaalt die volgorde niet. Technische controlepunten staan in hoe kom ik in de antwoorden van ChatGPT en Perplexity.